روغن یانفت یک سوخت فسیلی قابل اشتعال است که عمدتا از کربن و هیدروژن تشکیل شده است و از این رو به عنوان هیدروکربن شناخته می شود.شکل گیری روغن با شروع شکل گیری روغن میلیون ها سال پیش زمان قابل توجهی می گیرد. 70٪ از ذخایر نفتی موجود در عصر مزوزوئیک (252 تا 66 میلیون سال پیش) ، 20٪ در سن سنوزوئیک (65 میلیون سال پیش) و فقط 10٪ در دوران پالئوزوئیک (541 تا 252 میلیون سال پیش) این احتمالاً به این دلیل است که دوران مزوزوئیک با آب و هوای استوایی و مقدار زیادی پلانکتون در اقیانوس مشخص شده است.
تشکیل نفت در اقیانوس های گرم و کم عمق آغاز می شود که میلیون ها سال پیش در کره زمین وجود داشته است. در این اقیانوس ها ، مواد آلی بسیار کوچک مرده - طبقه بندی شده به عنوان پلانکتون - به کف اقیانوس می افتند. این پلانکتون از حیواناتی تشکیل شده است که به آنها زئوپلانکتون یا گیاهانی گفته می شود که فیتوپلانکتون نامیده می شوند. این ماده سپس در کف اقیانوس فرود آمده و با مواد غیر آلی مخلوط می شود که از طریق رودخانه ها وارد اقیانوس می شوند. این رسوبات موجود در کف اقیانوس است که پس از سالها نفت تشکیل می دهد. انرژی موجود در روغن ابتدا از خورشید تأمین می شود و انرژی حاصل از نور خورشید است که توسط پلانکتون های مرده به شکل شیمیایی گیر می افتد.
فرآیندی که باعث ایجاد روغن می شود در اکثر مناطق یکسان است ، اگرچه ممکن است بقایای گیاهی و جانوری انواع مختلفی داشته باشد که به کف اقیانوس می افتد و شرایط کمی متفاوت. برای تشکیل روغن ، مراحل زیر باید انجام شود:
1. پلانکتون های مرده - هر دو فیتوپلانکتون و زئوپلانکتون - و همچنین جلبک ها و باکتری ها در کف اقیانوس باستان غرق می شوند و با مواد غیر آلی و رس مانند مخلوط می شوند که از نهرها و رودخانه ها وارد این اقیانوس ها می شوند. این باعث ایجاد گل و لای غنی از مواد آلی می شود. این گل فقط در محیط های ساکن آب می تواند تشکیل شود. این مرحله در شکل 1 پانل A نشان داده شده است.
2. این گل نمی تواند در معرض اکسیژن بیش از حد قرار گیرد ، در غیر این صورت مواد آلی موجود در گل توسط باکتری ها تجزیه شده و به سرعت از بین می روند. بنابراین محیط هایی که روغن می تواند تشکیل شود به عنوان محیط های بی اکسیژن شناخته می شوند. قبل از اینکه این ماده آلی از بین برود ، توسط رسوبات بیشتری دفن می شود و سنگ شکن می شود (به سنگ رسوبی تبدیل می شود) و باعث ایجاد شیل آلی می شود. این مرحله در شکل 1 ، پانل B نشان داده شده است. دفن مواد در زیر آب یک روش آسان برای ایجاد یک محیط بی اکسیژن است زیرا جو با ماده در حال تجزیه تعامل ندارد.
3. اگر این شیل بین 2 تا 4 کیلومتر دفن شود ، به دلیل قرار گرفتن در فضای داخلی زمین ، دمای آن افزایش می یابد. این افزایش فشار و دمای شیل ، آن را به ماده مومی معروف به کروژن تبدیل می کند. شیل حاوی این ماده به شیل روغن معروف است.
4- اگر دمای کروژن بیشتر از 90 درجه سانتیگراد باشد اما کمتر از 160 درجه سانتیگراد باشد ، کروژن به روغن و گاز طبیعی تبدیل می شود. در دماهای بالاتر از این ، فقط گاز طبیعی (به معنای واقعی کلمه گازی که هیدروکربن است) یا گرافیت تشکیل می شود. این محدوده دما به "پنجره روغن" معروف است.
5- روغن سبکتر از آب است ، بنابراین با فرار از شیل روغن منبع ، از طریق منافذ موجود در سنگها بالا می رود و آب را جابجا می کند. اجسام سنگی که مقادیر قابل توجهی روغن دارند به عنوان سنگ مخزن شناخته می شوند. برای اینکه روغن در مخزن محبوس شود ، باید نوعی لایه سنگی ضخیم و غیر قابل نفوذ وجود داشته باشد تا مخزن آب بندی شود. اگر این مهر و موم وجود داشته باشد ، روغن ، گاز و آب در زیر گیر افتاده و می توان در آنها حفر کرد تا روغن بدست آید.
6. تغییرات زمین شناسی در پوسته زمین باعث افزایش نزدیک شدن این رسوبات به سطح زمین می شود و دسترسی آنها تا حدودی آسان تر می شود. این مرحله در شکل 1 پانل C نشان داده شده است.
همه چیز درباره کوه صوفه اصفهان